Göz ve Görme Sağlığı Rehberi / Diğer Göz Hastalıkları
Diğer Göz Hastalıkları
Günlük hayatta sık karşılaşılan göz rahatsızlıkları ve acil müdahale gerektiren durumlar hakkında temel bilgiler.
BU SAYFADA
Kuru Göz
Gözyaşının yeterli miktarda üretilememesi veya çok hızlı buharlaşması sonucu göz yüzeyinin yeterince nemli kalamamasıdır. Gözde yanma, batma, kızarıklık, kumlanma hissi, göz yorgunluğu ve zaman zaman bulanık görme görülebilir.
Kuru göz türleri
Gözyaşı üretiminin azaldığı tip
Gözyaşı bezleri yeterli gözyaşı üretemez. Yaşlanma, Sjögren sendromu gibi sistemik hastalıklar, hormonal değişiklikler ve bazı ilaçlar başlıca nedenlerdir.
Buharlaşmaya bağlı tip
Gözyaşı üretilse bile göz yüzeyinde uzun süre kalamaz. En sık nedenlerinden biri Meibom bezlerinin işlev bozukluğudur.
Karma tip
Hem gözyaşı üretiminin azalması hem de hızlı buharlaşma birlikte görülür.
Tedavi ve korunma
- Yapay gözyaşı damlaları
- Sıcak kompres ve kapak hijyeni
- 20-20-20 kuralı: her 20 dakikada bir, 20 saniye boyunca yaklaşık 6 metre uzağa bakmak
- Klima ve doğrudan hava akımından kaçınmak, rüzgâr ve güneşten korunmak
- Kontakt lens kullanım süresine ve bakım kurallarına dikkat etmek
- Uzun süren şikâyetlerde düzenli göz muayenesi
Konjonktivit
Konjonktivit, gözün beyaz kısmını ve göz kapaklarının iç yüzeyini örten ince zarın (konjonktiva) iltihaplanması veya tahriş olmasıdır. En sık virüsler, bakteriler, alerjiler veya tahriş edici maddeler nedeniyle ortaya çıkar. Kızarıklık, sulanma, yanma, kaşıntı, akıntı ve ışığa hassasiyet en belirgin bulgulardır.
Viral
Genellikle sulanma ve kızarıklıkla seyreder, bulaşıcı olabilir. Çoğunlukla kendiliğinden düzelir; antibiyotikler virüslere karşı etkili değildir.
Bakteriyel
Yoğun akıntı ve çapaklanma görülebilir, bulaşıcı olabilir. Hekim gerekli görürse antibiyotikli damla veya pomad kullanılır.
Alerjik
Polen, toz veya hayvan tüyüne karşı gelişir; en belirgin özelliği yoğun kaşıntıdır, bulaşıcı değildir.
Tahrişe bağlı
Duman, kimyasal maddeler veya yabancı cisimle gelişir. Kimyasal temaslarda acil ve bol yıkama gerekir.
Her konjonktivit türünde antibiyotik kullanılması gerekmez; tedavi hastalığın nedenine göre değişir.
Şaşılık (Strabismus)
Şaşılık, iki gözün aynı noktaya aynı anda yöneltilememesi ve gözler arasındaki paralelliğin bozulması durumudur. Bir göz hedefe bakarken diğer göz içe (ezotropya), dışa (ekzotropya), yukarı (hipertropya) veya aşağı (hipotropya) kayabilir. Kırma kusurları (özellikle hipermetropi), genetik yatkınlık, göz kasları veya sinirleriyle ilgili sorunlar rol oynayabilir.
En sık görülen belirtiler
- Gözlerden birinin kayması ve gözlerin aynı noktaya odaklanamaması
- Çift görme ve derinlik algısında azalma
- Daha iyi görmek için başı eğme veya çevirme
- Göz yorgunluğu, baş ağrısı, okumada zorlanma
- Çocuklarda göz tembelliği (ambliyopi) gelişebilmesi
Tedavi
Tedavi; şaşılığın türüne, nedenine, kayma miktarına ve kişinin yaşına göre planlanır. Gözlük, ambliyopi varsa kapama tedavisi, prizma gözlükler, uygun vakalarda ortoptik egzersizler, seçilmiş vakalarda botulinum toksini ve gerektiğinde şaşılık cerrahisi uygulanabilir. Özellikle çocuklarda erken tedavi önemlidir.
Ambliyopi (Göz Tembelliği)
Ambliyopi, çocukluk döneminde görme sistemi gelişirken bir gözden (nadiren iki gözden) gelen görüntünün yeterince net kullanılamaması sonucu görme gelişiminin normal tamamlanamamasıdır. Beyin daha iyi gören gözden gelen görüntüyü tercih eder, diğerini baskılar.
Ambliyopiye yol açabilen başlıca durumlar
- Şaşılık
- İki göz arasında numara farkı (anizometropi)
- Düzeltilmeyen yüksek kırma kusurları
- Doğuştan katarakt veya göz kapağı düşüklüğü gibi görme aksının engellenmesi
Tedavi
Tedavinin amacı tembel gözün daha aktif kullanılmasını sağlamaktır ve çocukluk döneminde erken başlandığında daha etkilidir. Gözlük veya kontakt lens, kapama tedavisi, uygun çocuklarda atropin tedavisi, seçilmiş vakalarda binoküler/dijital tedaviler ve altta yatan nedenin tedavisi uygulanabilir.
Ambliyopi çocuklarda belirgin bir şikâyet vermeyebilir ve çoğunlukla rutin göz muayenesinde fark edilir.
Acil Göz Hastalıkları
Ani görme kaybı, şiddetli göz ağrısı, kimyasal temas veya göze saplanan bir cisim durumunda vakit kaybetmeden acil servise ya da göz hastalıkları uzmanına başvurun.
Retinal arter tıkanıklığı
Retinayı besleyen atardamarın ani tıkanmasıdır. Görme kaybı çoğunlukla aniden, tek gözde ve ağrısız gelişir; göz acili olarak değerlendirilir ve inme açısından da değerlendirme gerekir.
Akut açı kapanması glokomu
Ön kamara açısının aniden kapanmasıyla göz içi basıncı çok hızlı yükselir. Ani şiddetli göz ağrısı, kızarıklık, bulanık görme, ışık çevresinde halkalar, baş ağrısı, bulantı ve kusma görülür.
Endoftalmi
Gözün iç dokularının ciddi enfeksiyonudur; çoğunlukla göz ameliyatları veya yaralanmalardan sonra gelişir. Hızla gelişen görme azalması, ağrı ve belirgin kızarıklık görülür.
Keratit / kornea ülseri
Korneanın iltihaplanması ve yüzeyinde açık yara oluşmasıdır. Şiddetli ağrı, kızarıklık, ışığa hassasiyet ve korneada beyaz-gri leke görülebilir; kontakt lens hijyeni önemlidir.
Optik nörit
Optik sinirin iltihaplanmasıdır. Genellikle tek gözde görme azalması, göz hareketleriyle artan ağrı ve renklerin soluk görülmesiyle kendini gösterir.
Göz travmaları
Darbe, yabancı cisim, kesici-delici madde, kimyasal veya ısı kaynaklı yaralanmalardır. Göze saplanmış cisim kesinlikle çıkarılmamalıdır.
Kimyasal göz yaralanmaları
Özellikle alkali maddeler (çamaşır suyu, amonyak, kireç) ciddi hasar verebilir. Göz hiç beklemeden bol su ile en az 20–30 dakika yıkanmalı ve acilen göz hekimine başvurulmalıdır.
Vitreus kanaması
Vitreus içine kan sızmasıdır. Ani uçuşmalar, siyah noktalar ve görmede bulanıklık görülür; altında retina yırtığı veya dekolmanı olabileceği için acil muayene gerekir.
Bu rehberdeki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Göz sağlığınızla ilgili her türlü şikâyette bir göz hastalıkları uzmanına başvurunuz.
